فرمول محاسبه
GFR یا eGFR
میزان فیلتراسیون گلومرولی کلیه
در این صفحه می‌توانید با استفاده از اطلاعات آزمایش و مشخصات فردی، GFR و eGFR را به‌صورت آنلاین محاسبه کنید و یک برآورد از کارکرد کلیه خود به دست آورید.
این صفحه برای محاسبه آنلاین GFR در بزرگسالان طراحی شده است و در کنار eGFR با فرمول CKD-EPI 2021، روش Cockcroft-Gault نیز برای برآورد کلیرانس کراتینین توضیح داده شده است.
کلیه‌ها فقط وظیفه ساختن و دفع ادرار را ندارند. آنها شبانه‌روز خون را تصفیه می‌کنند و به حفظ تعادل آب، نمک‌ها و مواد شیمیایی بدن کمک می‌کنند.
کلیه‌ها همچنین در تنظیم فشار خون، تولید گلبول قرمز و حفظ سلامت استخوان‌ها نقش دارند.
برای ارزیابی عملکرد کلیه معمولاً فقط به یک عدد یا یک آزمایش اکتفا نمی‌کنیم. بسته به شرایط فرد ممکن است چند شاخص در کنار هم بررسی شوند:
کراتینین ماده‌ای است که به‌طور طبیعی در بدن تولید می‌شود و کلیه‌ها آن را از خون دفع می‌کنند.
وقتی عملکرد کلیه کاهش پیدا می‌کند، ممکن است کراتینین خون افزایش پیدا کند. با این حال، مقدار کراتینین فقط به عملکرد کلیه وابسته نیست و عواملی مانند سن و حجم عضلات نیز می‌توانند بر آن اثر بگذارند.
eGFR مخفف estimated Glomerular Filtration Rate یا «نرخ فیلتراسیون گلومرولی تخمینی» است.
به زبان ساده، eGFR عددی تقریبی است که میزان توانایی کلیه‌ها برای تصفیه خون را برآورد می‌کند.
در این صفحه از فرمول CKD-EPI 2021 برای برآورد eGFR در بزرگسالان استفاده می‌شود.
این فرمول از سن، جنس و کراتینین خون استفاده می‌کند و وزن بدن در فرمول اصلی آن وارد نمی‌شود.
رده‌های eGFR در بزرگسالان به شکل زیر دسته‌بندی می‌شوند:
| رده | محدوده eGFR | توضیح ساده |
|---|---|---|
| G1 | ≥90 mL/min/1.73 m² | طبیعی یا بالا |
| G2 | 60–89 mL/min/1.73 m² | کاهش خفیف |
| G3a | 45–59 mL/min/1.73 m² | کاهش خفیف تا متوسط |
| G3b | 30–44 mL/min/1.73 m² | کاهش متوسط تا شدید |
| G4 | 15–29 mL/min/1.73 m² | کاهش شدید |
| G5 | <15 mL/min/1.73 m² | نارسایی کلیه |
برای ارزیابی کامل سلامت کلیه فقط eGFR را بررسی نمی‌کنیم. وجود مقدار غیرطبیعی آلبومین در ادرار نیز می‌تواند نشانه‌ای از آسیب کلیه باشد.
یکی از روش‌های استاندارد بررسی آن، نسبت آلبومین به کراتینین ادرار (ACR) است.
| رده | ACR | توضیح |
|---|---|---|
| A1 | <30 mg/g | طبیعی تا کمی افزایش‌یافته |
| A2 | 30–300 mg/g | افزایش متوسط |
| A3 | >300 mg/g | افزایش شدید |
همه بیماری‌های کلیوی قابل پیشگیری نیستند، اما بسیاری از عوامل خطر قابل کنترل‌اند. چند عادت ساده می‌تواند به حفظ سلامت کلیه‌ها کمک کند.
این بخش برای پاسخ به سؤال‌هایی تهیه شده که معمولاً بعد از دیدن نتیجه کراتینین یا eGFR برای افراد ایجاد می‌شود.
خیر. eGFR کمتر از ۹۰ به‌تنهایی به معنی بیماری مزمن کلیه نیست. به‌ویژه در محدوده G1 و G2، وجود سایر شواهد آسیب کلیه و تداوم اختلال در طول زمان اهمیت دارد.
لزوماً نه. یک تغییر در eGFR می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. برای قضاوت درباره روند بیماری، بهتر است نتایج قبلی، شرایط زمان انجام آزمایش و سایر یافته‌ها نیز در نظر گرفته شوند.
لزوماً نه. سن و توده عضلانی روی کراتینین اثر می‌گذارند. به همین دلیل در صورت نیاز eGFR و آزمایش ادرار و آلبومینوری نیز بررسی می‌شوند.
چون این دو فرمول کمیت کاملاً یکسانی را برآورد نمی‌کنند. CKD-EPI برای eGFR طراحی شده، در حالی که Cockcroft-Gault معمولاً Creatinine Clearance را تخمین می‌زند.
در فرمول CKD-EPI 2021 وزن مستقیماً وارد محاسبه نمی‌شود. اما وزن یکی از متغیرهای Cockcroft-Gault است.
خیر. هدف، جلوگیری از کم‌آبی است، نه نوشیدن اجباری و بیش از نیاز بدن. فرد سالم برای «شست‌وشوی کلیه» نیازی به نوشیدن افراطی آب ندارد.
مصرف زیاد نمک می‌تواند به افزایش فشار خون کمک کند و فشار خون بالا یکی از عوامل مهم آسیب کلیه است. کاهش مصرف نمک برای سلامت عمومی و کلیه‌ها مفید است.
میزان مناسب پروتئین به شرایط فرد بستگی دارد. مصرف بسیار زیاد و مزمن پروتئین با یک رژیم متعادل یکسان نیست. در افراد مبتلا به بیماری کلیه، مقدار مناسب پروتئین بهتر است با توجه به وضعیت فرد تعیین شود.
بله. فعالیت بدنی منظم به کنترل وزن، فشار خون و سلامت قلب و عروق کمک می‌کند و از این راه به حفظ سلامت کلیه‌ها نیز کمک می‌کند.
این داروها از گروه NSAID هستند و مصرف طولانی‌مدت یا مصرف آنها در شرایطی مانند کم‌آبی می‌تواند برای کلیه‌ها مشکل‌ساز باشد. افراد دارای بیماری کلیه یا عوامل خطر دیگر باید در مصرف آنها احتیاط بیشتری داشته باشند.
نه لزوماً. اندازه کلیه در سونوگرافی فقط یکی از یافته‌هاست. برای تفسیر آن باید عملکرد کلیه، آزمایش ادرار، سابقه پزشکی و سایر یافته‌های تصویربرداری نیز در نظر گرفته شوند.
بسیاری از افراد با سابقه سنگ دچار کاهش دائمی عملکرد کلیه نمی‌شوند، اما سنگ‌های مکرر، انسداد، عفونت یا عوارض طولانی‌مدت می‌توانند اهمیت داشته باشند و نیازمند پیگیری پزشکی باشند.
بله. فشار خون بالا از عوامل مهم آسیب کلیه است و کنترل مناسب آن یکی از مهم‌ترین اقدامات برای محافظت از کلیه‌هاست.
بله. دیابت یکی از علل مهم بیماری کلیه است. کنترل قند و فشار خون و انجام بررسی‌های دوره‌ای در افراد مبتلا به دیابت اهمیت زیادی دارد.
افرادی که دیابت، فشار خون بالا، بیماری قلبی، سابقه خانوادگی بیماری کلیه یا سایر عوامل خطر مهم دارند، ممکن است به بررسی منظم‌تر نیاز داشته باشند.
خیر. eGFR فقط یکی از اطلاعات مورد استفاده در تصمیم‌گیری درمانی است. معیار مورد استفاده برای تنظیم دوز به داروی موردنظر و شرایط بیمار بستگی دارد. تغییر خودسرانه دارو توصیه نمی‌شود.
کاهش eGFR، کاهش پیشرونده نسبت به نتایج قبلی، آلبومینوری، خون در ادرار، فشار خون بالا، تورم، کاهش واضح حجم ادرار یا سایر یافته‌های غیرطبیعی می‌توانند نیازمند ارزیابی پزشکی باشند.
معمولاً خیر. تشخیص بیماری مزمن کلیه به وجود اختلال ساختاری یا عملکردی کلیه و پایدار بودن آن در طول زمان، معمولاً حداقل سه ماه، و بررسی سایر شواهد بیماری کلیه متکی است.
خیر. فرمول‌های مورد استفاده برای بزرگسالان برای کودکان مناسب نیستند. در کودکان به دلیل تفاوت‌های رشد و اندازه بدن، از معادلات اختصاصی سن و شرایط رشد کودک استفاده می‌شود.
خیر. این صفحه و فرمول‌های آن برای بزرگسالان طراحی شده‌اند. برای محاسبه GFR یا eGFR در کودکان باید از فرمول مخصوص کودکان استفاده شود.
نه لزوماً. بسیاری از افراد با یک کلیه می‌توانند عملکرد کلیوی مناسبی داشته باشند. اما ارزیابی باید بر اساس eGFR، آلبومینوری، فشار خون و سایر یافته‌های پزشکی انجام شود.
خیر. بسیاری از موارد سنگ بدون آسیب دائمی درمان می‌شوند. اما سنگ‌های مکرر، انسداد طولانی‌مدت، عفونت یا برخی عوارض می‌توانند خطر آسیب کلیه را افزایش دهند.
برای بیشتر افراد سالم، نیازی به محصولات یا رژیم‌های مخصوص «پاک‌سازی کلیه» وجود ندارد. برخی مکمل‌ها حتی می‌توانند با داروها تداخل داشته باشند یا برای کلیه مناسب نباشند.
اگر بخواهید بدانید عدد Cockcroft-Gault چگونه به دست می‌آید، می‌توانید از فرمول زیر استفاده کنید. این روش معمولاً Creatinine Clearance را تخمین می‌زند و با eGFR یکسان نیست.
برای کسانی که می‌خواهند روش دقیق محاسبه eGFR را بدانند، فرمول اصلی CKD-EPI 2021 در ادامه آمده است.
برای محاسبه GFR و eGFR در بزرگسالان می‌توان از اطلاعاتی مانند کراتینین خون، سن و جنسیت استفاده کرد. در این صفحه، علاوه بر محاسبه آنلاین GFR، روش CKD-EPI 2021 و همچنین Cockcroft-Gault برای برآورد Creatinine Clearance توضیح داده شده است.
با این حال، هیچ عددی به‌تنهایی نمی‌تواند سلامت کامل کلیه را مشخص کند. برای ارزیابی دقیق‌تر کارکرد کلیه ممکن است آزمایش ادرار، آلبومینوری، بررسی فشار خون، روند تغییرات eGFR و سایر اطلاعات پزشکی نیز لازم باشد.
همچنین توجه داشته باشید که فرمول‌های این صفحه برای بزرگسالان هستند و محاسبه GFR در کودکان باید با معادلات اختصاصی کودکان و با توجه به شرایط رشد آنها انجام شود.
